Actieve mobiliteit

Kinderen bewegen te weinig: slechts 60% haalt de beweegrichtlijn. Door te fietsen of lopen naar school beweegt een kind gemiddeld al 15 minuten per dag. Dat is 30–40% van de dagelijkse benodigde beweging. Ook bewegen naar sport, de kinderopvang of de winkel draagt hieraan bij.

Wat is actieve mobiliteit?

Actieve mobiliteit is het verplaatsen door te bewegen, zoals lopen, fietsen of skaten naar school, sport of andere dagelijkse bestemmingen. Het is een belangrijke manier waarop kinderen dagelijks voldoende bewegen.

3 uur
per week besteden jongeren aan fietsen naar school of werk
(
RIVM, CBS, 2023
 )
50%
Van de 10-jarigen fietst bijna elke dag naar school
(
Mulier Instituut, 2022
 )
De helft
van de kinderen gaat nooit lopend naar school
(
Mulier Instituut, 2022
 )

Met wie werk je samen?

Actieve mobiliteit realiseer je samen. Als JOGG-regisseur of beleidsmedewerker heb je een verbindende rol. Denk aan:

  • Gemeente: JOGG-beleidsmedewerker, Mobiliteit, Ruimtelijke Ordening / stadsontwikkeling, Openbare Ruimte, Duurzaamheid of Verkeersveiligheid

  • Sport en bewegen: Sportbedrijf, buurtsportcoaches en sportaanbieders

  • Onderwijs en kinderopvang: samenwerking met de Gezonde School-adviseur en de Coach Gezonde Kinderopvang voor het stimuleren van een beweegvriendelijke omgeving en het bevorderen van lopen en fietsen naar school en opvang.

  • Lokale partners: Fietsersbond (fietsbeleid of implementatie van een schoolstraat)

  • Inwoners en kinderen: voor inzicht in knelpunten en kansen

Het BVO-model als leidraad

Met het model voor de Beweegvriendelijke omgeving (het BVO-model) werk je samen met je werknet aan het stimuleren en borgen van actieve mobiliteit binnen jouw gemeente.

Hardware: de fysieke basis

Een omgeving die uitnodigt tot lopen en fietsen, stimuleert gebruik. Richt de ruimte zo in dat deze veilig en aantrekkelijk is voor kinderen, met bijvoorbeeld autoluwe zones, brede fietspaden, speelse looproutes, groene verbindingen en voldoende fietsparkeerplekken.
Wat je kunt doen:

  • Breng relevante beleidsterreinen samen (zoals mobiliteit, ruimtelijke ordening, openbare ruimte en verkeersveiligheid)

  • Analyseer samen de huidige situatie en ga de wijk in om knelpunten te ervaren

  • Betrek ook domeinen zoals zorg en sport voor een integrale blik

  • Denk ook aan de ontwikkeling van een integraal kindcentrum of brede scholen.

Software: wat er gebeurt

Software gaat over activiteiten, begeleiding en communicatie die actief reizen stimuleren. Als JOGG-team werk je hierin samen met je werknet.

Houd ook rekening met toegankelijkheid: niet ieder kind beschikt over een fiets. Initiatieven zoals de City Deal Fietsen voor Iedereen dragen bij aan gelijke kansen.

Orgware: de organisatie erachter

Dit gaat over de randvoorwaarden om hardware en software mogelijk te maken en te borgen.
Denk aan:

  • Verankering in beleid: zoals omgevingsvisie, mobiliteitsplan, sportnota of schoolomgevingsbeleid

  • Monitoring en evaluatie: om te leren en bij te sturen

  • Samenwerking en afstemming binnen het werknet

  • Betrekken van ouders en kinderen: bijvoorbeeld via co-design

  • Agenderen van urgentie en gebruik van data om keuzes te onderbouwen

Het model voor een Beweegvriendelijke Omgeving (BVO-model)

Beleid voor actieve mobiliteit

Veranker actieve mobiliteit in gemeentelijk beleid, zoals mobiliteitsbeleid, fietsbeleid of voetgangersbeleid. Zorg dat het ook terugkomt in de omgevingsvisie en leg verbinding met domeinen zoals ruimtelijke ordening, gezondheid, infrastructuur, verkeersveiligheid, onderwijs en duurzaamheid.

Gebruik bijvoorbeeld:

Monitoring en evaluatie

Krijg inzicht in de stand van zaken binnen je gemeente en benut input uit je netwerk en beschikbare data. Er zijn verschillende meetinstrumenten en databronnen beschikbaar die je hierbij ondersteunen, zoals dit overzicht

  • Denk aan de kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving (KBO), die inzicht geeft in hoe beweegvriendelijk Nederland is. Een van de deelindicatoren is Routes (zoals wandelroutes, fietspaden en -snelwegen), die waardevolle informatie biedt over de situatie in jouw gemeente.

  • Meer weten en direct aan de slag met praktische tools voor monitoring en evaluatie? Bekijk de M&E-pagina op de JOGG-Academy.

Kennis en tools

Op de website van Kenniscentrum Sport & Bewegen vind je informatie en tools over het inrichten van routes en paden, het stimuleren van actief transport en participatie.

Daarnaast zijn in samenwerking met verschillende partners (o.a. Beweegalliantie, Fietsersbond) de 11 bouwstenen voor een betere en veiligere fietsomgeving ontwikkeld. Hiermee werk je als gemeente structureel aan meer en veiliger fietsgebruik door kinderen.

Bekijk meer kennis en tools op de website van het Kenniscentrum Sport en bewegen

Meer tools

Aan de slag

Ga aan de slag met de onderstaande programma's, tools en materialen die jouw werk gemakkelijker maken.

Aan de slag met

  • Bewegen in de buurt en buitenruimte

    Bewegen
    Ontspanning

Praktijkvoorbeelden

  • Hollands Kroon maakt schoolroutes stap voor stap veiliger

    Veel gemeenten willen veiligere, beweegvriendelijke schoolroutes, maar lopen vast omdat het groot en ingewikkeld lijkt. In Hollands Kroon kwam het wél in beweging doordat de JOGG‑regisseur het onderwerp klein en concreet maakte. Een wandeling, een goed gesprek en een vlog van een leerling waren genoeg om energie te creëren. Samen met Team Sportservice, de gemeente, de Fietsersbond en scholen werken ze nu praktisch en stap voor stap aan veilige routes. Geen dikke plannen, maar gewoon doen. Benieuwd hoe ze dat aanpakten? Lees verder.

    Praktijkvoorbeeld
    Bewegen
    Buurt
    School
    Werken met een werknet
    Ontspanning

  • Vaker lopend en fietsend naar de kinderopvang in JOGG-gemeente Arnhem

    Schooldirecteuren die constateren dat een aantal kinderen in groep 8 nog steeds niet kunnen fietsen. Gymleraren die zien dat de motorische ontwikkeling al bij 4-jarigen steeds meer achterloopt door bewegingsarmoede. Mobiliteitsambtenaren die de toenemende verkeersdruk, ook rond scholen, willen verlagen. Het zijn allemaal urgente redenen voor gemeenten om lopen en fietsen naar school te stimuleren. Arnhem gaat een stap verder; ze willen zich ook gaan richten op 0-4 jaar.

    Praktijkvoorbeeld
    Kinderopvang
    Gezondheid in al het beleid
    Draagvlak en eigenaarschap
    Buurt
    Bewegen

  • Beweeg gezond door de buurt in Hoeksche Waard

    De Zuid-Hollandse JOGG-gemeente Hoeksche Waard heeft een aantal initiatieven ontwikkeld om gezonde keuzes voor inwoners en bezoekers toegankelijker en aantrekkelijker te maken. Met een van deze initiatieven heeft de JOGG-regisseur een slimme oplossing bedacht met een focus op een beweegvriendelijke omgeving. Hierdoor is het bestaande aanbod van speeltuinen, beweegroutes, gezonde horecalocaties en watertappunten beter vindbaar en de samenwerking tussen lokale partijen versterkt. Het is nu voor iedereen gemakkelijker om op een gezonde manier van hun vrije tijd te genieten. Hoe dit werd aangepakt, lees je hier.

    Praktijkvoorbeeld
    Bewegen
    Buurt
    Publiek-private samenwerking
    Draagvlak en eigenaarschap
    Vrije tijd
  • Bekijk alle praktijkvoorbeelden

Wil je graag persoonlijk advies?

Neem contact op
Fieke van der Meer
Adviseur Gezonde Omgeving
fieke.vandermeer@jogg.nl