Actieve mobiliteit

Iedere dag lopen of fietsen naar school, sport of de opvang is een eenvoudige manier om kinderen meer te laten bewegen. Toch gebeurt dit steeds minder. Als JOGG-regisseur of beleidsadviseur kun je hierin het verschil maken door partijen te verbinden, kansen in de leefomgeving te benutten en bestaande initiatieven te versterken. Op deze pagina vind je praktische handvatten, inspirerende voorbeelden en tools om lokaal aan de slag te gaan.

Waarom is dit belangrijk?

Kinderen bewegen te weinig: slechts 60% haalt de beweegrichtlijn.

Actieve mobiliteit draagt bij aan meer dagelijkse beweging, een veilige en gezonde leefomgeving én minder verkeersdrukte rondom scholen. Door lopen en fietsen vanzelfsprekend te maken, werk je tegelijkertijd aan gezondheid, duurzaamheid en leefbaarheid.

Door te fietsen of lopen naar school beweegt een kind gemiddeld al 15 minuten per dag. Dat is goed voor al 30–40% van de dagelijkse benodigde beweging.

3 uur
per week besteden jongeren aan fietsen naar school of werk
50%
Van de 10-jarigen fietst bijna elke dag naar school
De helft
van de kinderen gaat nooit lopend naar school

Waar werk je naartoe?

Samen met je werknet werk je aan een gemeente waarin lopen en fietsen de vanzelfsprekende keuzes zijn. Denk aan:

  • Veilige en aantrekkelijke loop- en fietsroutes.

  • Meer dagelijkse beweging voor kinderen en jongeren.

  • Samenwerking tussen mobiliteit, gezondheid, onderwijs en openbare ruimte.

  • Actieve mobiliteit structureel verankeren in beleid.

Zo pak je het aan

Bouw een sterk werknet

Breng collega's en partners samen en sluit aan op bestaande netwerken en initiatieven. Zo bepaal je samen waar je de meeste impact kunt maken. Actieve mobiliteit is een thema wat veel domeinen raakt. Zorg er dus voor dat je samen optrekt en duidelijke afspraken maakt over wie waarvan is. Werk bijvoorbeeld samen met:

  • Gemeente: JOGG-beleidsmedewerker, Mobiliteit, Ruimtelijke Ordening / stadsontwikkeling, Openbare Ruimte, Duurzaamheid of Verkeersveiligheid

  • Sport en bewegen: Sportbedrijf, buurtsportcoaches en sportaanbieders

  • Onderwijs en kinderopvang: samenwerking met de Gezonde School-adviseur en de Coach Gezonde Kinderopvang voor het stimuleren van een beweegvriendelijke omgeving en het bevorderen van lopen en fietsen naar school en opvang.

  • Lokale partners: Fietsersbond (fietsbeleid of implementatie van een schoolstraat)

  • Inwoners en kinderen: voor inzicht in knelpunten en kansen

Start met een inventarisatie en signaleer kansen

Zoek uit waarom kinderen of ouders niet lopen of fietsen naar een voorziening: loop samen met kinderen een schoolroute, verken de wijk met een buurtsafari of initieer gesprekken met ouders. Zo krijg je een beeld van de knelpunten én kansen, wat aanknopingspunten geeft voor een gesprek met de gemeente.

Pas het BVO-model toe

Met het BVO-model (Beweegvriendelijke Omgeving) werk je samen met je werknet aan een omgeving waarin lopen en fietsen vanzelfsprekend worden.

Hardware – de fysieke basis
Zorg voor een veilige en aantrekkelijke omgeving, bijvoorbeeld met autoluwe schoolomgevingen, veilige fietspaden, prettige looproutes en voldoende fietsparkeerplekken.

Software – stimuleer actief gedrag
Maak lopen en fietsen aantrekkelijk met activiteiten en interventies, zoals fietslessen, een fiets- of wandelschoolbus, verkeerseducatie of een lokale campagne.

Orgware – organiseer en borg
Werk aan samenwerking, verankering in beleid, betrokkenheid van ouders en kinderen en monitoring van de voortgang.

Meer weten over de achtergrond van het BVO-model en de samenhang tussen Hardware, Software en Orgware?

Borg de aanpak en creëer zichtbaarheid

Maak zichtbaar welke stappen je samen zet. Gebruik praktijkvoorbeelden, data en monitoring om resultaten te delen, draagvlak te vergroten en actieve mobiliteit verder te verankeren.

Je werknet in beeld

Tools

Gebruik deze praktische tools om jouw werk makkelijker te maken en direct aan de slag te gaan met dit onderwerp

Kenniscentrum Sport & Bewegen

Er zijn ontzettend veel waardevolle tools. Om te bespreken welke toepasbaar zijn op jouw situatie, helpen onze adviseurs je graag. Enkele voorbeelden zijn:

Beweegalliantie

In samenwerking met verschillende partners zijn de 11 bouwstenen voor een betere en veiligere fietsomgeving ontwikkeld. Hiermee werk je als gemeente structureel aan meer en veiliger fietsgebruik door kinderen.


CityDeal Fietsen voor Iedereen & Ruimte voor Lopen

De City Deal Fietsen voor Iedereen is een landelijke samenwerking van gemeenten, provincies, ministeries, maatschappelijke organisaties en bedrijven met als doel om meer mensen toegang te geven tot een fiets én te helpen fietsen. Op hun website staan veel praktijkvoorbeelden en handige tools.

De City Deal Ruimte voor Lopen is een landelijke samenwerking die zich richt op het versterken van de positie van de voetganger in de inrichting van steden, wijken en openbare ruimte. Het doel is om lopen beter te verbinden met maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, de mobiliteitstransitie, gezondheid, toegankelijkheid en sociale ontmoeting.

Praktijkvoorbeelden

Laat je inspireren door voorbeelden uit de praktijk.

  • Hollands Kroon maakt schoolroutes stap voor stap veiliger

    Veel gemeenten willen veiligere, beweegvriendelijke schoolroutes, maar lopen vast omdat het groot en ingewikkeld lijkt. In Hollands Kroon kwam het wél in beweging doordat de JOGG‑regisseur het onderwerp klein en concreet maakte. Een wandeling, een goed gesprek en een vlog van een leerling waren genoeg om energie te creëren. Samen met Team Sportservice, de gemeente, JOGG, de Fietsersbond en scholen werken ze nu praktisch en stap voor stap aan veilige routes. Geen dikke plannen, maar gewoon doen. Benieuwd hoe ze dat aanpakten? Lees verder.

    Praktijkvoorbeeld
    Bewegen
    Buurt
    School
    Werken met een werknet
    Ontspanning
  • Vaker lopend en fietsend naar de kinderopvang in JOGG-gemeente Arnhem

    Schooldirecteuren die constateren dat een aantal kinderen in groep 8 nog steeds niet kunnen fietsen. Gymleraren die zien dat de motorische ontwikkeling al bij 4-jarigen steeds meer achterloopt door bewegingsarmoede. Mobiliteitsambtenaren die de toenemende verkeersdruk, ook rond scholen, willen verlagen. Het zijn allemaal urgente redenen voor gemeenten om lopen en fietsen naar school te stimuleren. Arnhem gaat een stap verder; ze willen zich ook gaan richten op 0-4 jaar.

    Praktijkvoorbeeld
    Kinderopvang
    Gezondheid in al het beleid
    Draagvlak en eigenaarschap
    Buurt
    Bewegen
  • Beweeg gezond door de buurt in Hoeksche Waard

    De Zuid-Hollandse JOGG-gemeente Hoeksche Waard heeft een aantal initiatieven ontwikkeld om gezonde keuzes voor inwoners en bezoekers toegankelijker en aantrekkelijker te maken. Met een van deze initiatieven heeft de JOGG-regisseur een slimme oplossing bedacht met een focus op een beweegvriendelijke omgeving. Hierdoor is het bestaande aanbod van speeltuinen, beweegroutes, gezonde horecalocaties en watertappunten beter vindbaar en de samenwerking tussen lokale partijen versterkt. Het is nu voor iedereen gemakkelijker om op een gezonde manier van hun vrije tijd te genieten. Hoe dit werd aangepakt, lees je hier.

    Praktijkvoorbeeld
    Bewegen
    Buurt
    Publiek-private samenwerking
    Draagvlak en eigenaarschap
    Vrije tijd
  • Bekijk alle praktijkvoorbeelden

Nog meer inspiratie vanuit de Beweegalliantie

Op de website van de Beweegalliantie vind je nog meer inspirerende praktijkvoorbeelden met betrekking tot mobiliteit. Je vindt ze hier:

Wil je graag persoonlijk advies?

Geen gemeente is hetzelfde. Daarom denken onze adviseurs met je mee over de kansen en uitdagingen in jouw gemeente.

Neem contact op
Fieke van der Meer
Adviseur Gezonde Omgeving