Breng de voedselomgeving in kaart met de voedseldrukmonitor
Wat mensen eten, wordt sterk beïnvloed door hun omgeving. In veel wijken zijn ongezonde verleidingen overal aanwezig, terwijl gezonde keuzes minder zichtbaar en beschikbaar zijn. Daardoor is gezond kiezen niet altijd vanzelfsprekend. Wil je als gemeente weten hoe de voedselomgeving in jouw wijk eruitziet? Met de Voedseldrukmonitor krijg je inzicht in de plekken waar inwoners dagelijks met voedsel in aanraking komen en hoe gezond of ongezond het aanbod daar is. Zo zie je waar de grootste kansen liggen en kun je gerichter werken aan beleid en maatregelen voor een gezondere voedselomgeving.
Webinar
Wil je weten hoe de voedselomgeving in jouw gemeente ervoor staat? Ontdek het tijdens het webinar over de Voedseldrukmonitor op dinsdag 27 november. Je krijgt praktische inzichten én hoort van experts hoe je direct zelf aan de slag kunt.
Al bekend met de Voedseldrukmonitor?
Neem contact op met onze Adviseur Gezonde Omgeving Anne-Jeth voor advies over de toepassing van de monitor, inzicht in wat de resultaten betekenen voor jouw gemeente en hoe je deze vertaalt naar passend beleid en actie.
Werk je liever zelfstandig? Download dan de handleiding onderstaand of bij de tools met uitleg over de werkwijze, benodigde gegevens, benodigde capaciteit en interpretatie van de resultaten.
Nieuw met de Voedseldrukmonitor?
De Voedseldrukmonitor laat zien hoe gezond of ongezond de voedselomgeving in een gebied is. Zo krijg je inzicht in waar inwoners dagelijks voedsel tegenkomen en waar kansen liggen voor verbetering.
De monitor vraagt wel om een goede voorbereiding. Je hebt verschillende soorten data, de juiste expertise en vaak meerdere collega's of partners nodig. Verken daarom eerst wanneer de monitor relevant is voor jouw gemeente en wie je daarbij nodig hebt.
Met de Voedseldrukmonitor kun je:
inzicht krijgen in het voedselaanbod in wijken en schoolomgevingen;
gebieden met een relatief hoge voedseldruk signaleren;
prioriteiten stellen voor beleid en gebiedsontwikkeling;
het gesprek voeren met partners en collega’s uit verschillende beleidsterreinen;
ontwikkelingen in de voedselomgeving te monitoren en evalueren.
Gebruik de resultaten niet als eindpunt, maar als startpunt voor het gesprek over een gezondere voedselomgeving. Combineer ze met lokale kennis en andere gegevens, zoals gezondheidsdata en sociaaleconomische kenmerken. Zo kan de monitor onderbouwde besluitvorming ondersteunen, bijvoorbeeld bij omgevingsbeleid, ruimtelijke ontwikkelingen of horecabeleid.
Door de meting regelmatig te herhalen, zie je hoe de voedselomgeving verandert en of beleid en interventies bijdragen aan een gezonder voedselaanbod.
Wie heb je nodig?
De Voedseldruk ontwikkel en interpreteer je niet alleen. Voor zowel het verzamelen en analyseren van data als het interpreteren van de resultaten is expertise uit verschillende disciplines nodig. Juist de combinatie van technische kennis en kennis van de lokale context helpt om inzichten te vertalen naar passende beleidskeuzes en acties voor een gezondere voedselomgeving.
Denk aan:
data-experts met toegang tot databronnen zoals Locatus;
GIS-specialisten die kaarten en ruimtelijke analyses maken;
beleidsadviseurs gezondheid, voedsel of leefomgeving;
projectleiders die de samenwerking organiseren en de voortgang bewaken.
Betrek daarnaast vroegtijdig een Adviseur Gezonde Omgeving. Die kan helpen bij de interpretatie van de resultaten en het vertalen van inzichten naar concrete beleidsmaatregelen.
In de handleiding die bij de tools te vinden is lees je uitgebreider welke rollen nodig zijn, welke data gebruikt worden en hoeveel tijd en capaciteit gemeenten hiervoor moeten reserveren.
Zo pak je het aan
Klaar om aan de slag te gaan met de Voedseldrukmonitor? Hieronder zie je de belangrijkste stappen.
Je begint met het in kaart brengen van alle plekken waar mensen eten en drinken kunnen kopen, bijvoorbeeld in een wijk, winkelgebied of rond een school. Hiervoor kun je gebruikmaken van databronnen zoals Locatus.
Vervolgens krijgt elk verkooppunt een score op basis van het aanbod:
Verkooppunten met vooral ongezonde producten krijgen een negatieve score.
Verkooppunten met een relatief gezonder aanbod krijgen een positieve score.
Zo ontstaat een duidelijk beeld van hoe gezond de voedselomgeving is. De scores zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, waarbij het daadwerkelijke voedselaanbod is gecombineerd met beoordelingen van voedings- en gezondheidsexperts.
Daarna kijk je hoeveel gezond en ongezond voedselaanbod bewoners in hun omgeving tegenkomen. Daarbij telt niet alleen het soort aanbieder mee, maar ook hoeveel er zijn en hoe dichtbij ze liggen. Zo krijg je een beeld van de invloed van de voedselomgeving op de dagelijkse keuzes van inwoners.
De uitkomst wordt weergegeven in een voedseldrukscore van -500 tot +500:
een lage score betekent een relatief ongezonde voedselomgeving;
een hoge score betekent een relatief gezonde voedselomgeving.
Op de kaart zie je dit direct terug in kleur. Rode gebieden hebben relatief veel ongezond aanbod, groene gebieden juist meer gezond aanbod. Zo zie je in één oogopslag waar de grootste kansen liggen om de voedselomgeving gezonder te maken.
De Voedseldrukmonitor helpt je om de voedselomgeving beter te begrijpen en gerichter aan de slag te gaan. Je kan het gebruiken om:
inzicht te krijgen in het voedselaanbod in wijken en schoolomgevingen
gebieden met hoge voedseldruk te signaleren
het gesprek te voeren met partners en beleidsmakers
ontwikkelingen in de voedselomgeving te monitoren en evalueren
Door regelmatig te meten, zie je of de voedselomgeving gezonder wordt en welk beleid en interventies daarbij het meeste effect heeft.
Tools
Amsterdam UMC, de Universiteit van Amsterdam, het RIVM, JOGG en partners uit de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving ontwikkelden de Voedseldrukmonitor. Gebruik de tools hieronder om er zelf mee aan de slag te gaan.
Lees het wetenschappelijke rapport van AUMC en UvA met de onderzoeksresultaten van de voedseldrukmonitor in 10 gemeenten.
De Voedseldrukmonitor wordt momenteel verder gevalideerd en praktisch uitgewerkt voor gebruik door gemeenten. Daarbij wordt ook een handleiding ontwikkeld die stap voor stap ondersteunt bij het meten van de voedselomgeving.
(vanaf eind oktober beschikbaar)
Wil je graag persoonlijk advies?
Geen gemeente is hetzelfde. Daarom denken onze adviseurs met je mee over de kansen en uitdagingen in jouw gemeente.
Neem contact op