Op z’n Asten’s: Hoe het Brabantse Asten JOGG inzet voor breed integraal werken

JOGG als motor achter breed integraal preventiebeleid

Asten is een kleine gemeente met een sterk ‘ons kent ons’-gevoel. Bart sprong op veel initiatieven, maar miste samenhang en efficiëntie. “We misten een kapstok,” zegt hij. Dat werd de JOGG-aanpak. Niet als keurslijf, maar als integrale aanpak die partners verbindt.

“De JOGG-aanpak is landelijk, maar je moet ’m lokaal laten landen. Bij ons dus: op z’n Astens.” Bart startte in 2020 met één vraag: wat is hier nu écht nodig?

Van losse akkoorden naar één aanpak

Het strategisch beleidsplan Sociaal Domein (2022–2027) bestond al en bevatte zes pijlers, waaronder de pijler ‘gezondheid en vitaliteit’. Met de JOGG-aanpak werkte Bart deze pijler uit door de verschillende initiatieven samen te brengen. Zo ontstond samenhang tussen sportakkoord, preventieakkoord en andere lokale projecten.

Geen nieuwe ambities, maar een gezamenlijke focus op concrete acties en samenwerking binnen één werknet. Dat scheelt tijd, energie en voorkomt ruis.

De rol van Bart: aanjager en verbinder, soms een stap terug

Samen met JOGG-regisseur Tessa zorgt Bart voor verbinding. Zijn kracht? Netwerken, investeren in persoonlijke relaties, aansluiten bij bestaande energie en soms bewust een stap terugdoen. “Het hoeft niet altijd van de gemeente te komen. Als het gebeurt, gebeurt het.”
Zo ontstond via het werknet een structureel aanbod voor Mediawijsheid, opgezet door bibliotheek, GGD en mediacoach (cyberjuf). Zonder extra gedoe.

De sleutel: één JOGG-werknet

Onder het beleidsplan is er één JOGG-werknet waarin naast gemeente, onderwijs en GGD ook de bibliotheek, welzijn en verslavingszorg zijn aangesloten. Tessa brengt alle partners bij elkaar. “Mijn taak is zorgen dat iedereen betrokken wordt en blijft en zich eigenaar voelt,” legt Tessa uit. Het werknet in Asten bestaat uit:

• Gemeente: Bart als beleidsmedewerker, plus een zeer betrokken wethouder Sociaal domein die zichtbaar in de gemeente het belang van preventie uitdraagt.

• Sport: Tessa als JOGG-regisseur bij Leef, een gemeentelijk initiatief dat sport, beweging en cultuur stimuleert in de gemeente Asten, en buurtsportcoaches.

• Onderwijs: Scholen met schooldirecteuren en kinderopvangorganisaties, en de erkende beweeginterventie Het Bewegend Kind.

• Media: mediacoach.

• Welzijn: Welzijnsorganisatie en jongerenwerk.

• Zorg: GGD, huisartsenpraktijk en verslavingszorg.

• Bibliotheek: Een actieve partner in ontmoeting, preventie en educatie.

• JOGG: Erwin als accounthouder en ondersteuning op Teamfit.

Tessa organiseert vier keer per jaar werksessies waarin telkens tien tot twaalf partners hun eigen doelen en acties bepalen. Geen vergaderclub, maar een team dat afspraken maakt en opvolgt. Daarnaast is er ook contact met sportclubs.

Dit levert het op

• Een erkende beweeginterventie Het Bewegend Kind, een programma voor meer beweging, op alle basisscholen en kinderdagverblijven in de gemeente.

• Deelname aan het initiatief Trommel Zonder Rommel en de gezonde Smikkelweken voor meer gezonde voeding op scholen en BSO’s.

• Informatiebijeenkomsten over bewegen en mediawijsheid in de bibliotheek.

• Watertappunten bij basisscholen.

Kenmerkend voor Asten: Toen ze water drinken wilden stimuleren, stond er met lokale JOGG-middelen binnen no-time een watertappunt op diverse basisscholen. Zo ziet iedereen ook meteen: what’s in it for me? Ook dat is belangrijk, zegt Bart: “in het werknet draait het om geven én nemen.”

Bestuur en politiek: zichtbaar, dichtbij en informeel

De wethouder is voor Bart en Tessa bereikbaar via de app en is bij veel momenten aanwezig. Gezondheid staat in het coalitieakkoord. Met een visueel jaaroverzicht laat Tessa college en raad zien wat de aanpak oplevert. De ambitie? JOGG als vast onderdeel van de gemeentelijke begroting. Structureel geregeld, net als de aanpak zelf.

Verbreding op thema’s, regionaal en koppeling preventie en zorg

Naast voeding en bewegen pakt Asten ook roken, alcohol en drugs aan. Ze gaan met sportclubs en verenigingen in gesprek over een verantwoord alcoholbeleid en rookvrije terreinen. De eerste club is dankzij de Teamfit-werkwijze al rookvrij. Beleidsmedewerker Jeugd organiseert informatieavonden in alle wijken over middelengebruik. Samen met GGD, verslavingszorg en bibliotheek Helmond-Peel organiseren ze bijeenkomsten voor jongeren en ouders over de risico’s van alcohol, roken en drugs.

Daarnaast werkt Asten regionaal samen op preventie en zorg. Het werknet is verbonden met Peel Duurzaam Gezond, IZA (Integraal Zorgakkoord), de KnGG-aanpak en maakt deel uit van de regionale samenwerking JOGG Brabant Zuid Oost. Zoals bij het regionale initiatief van acht Brabantse gemeenten, scholen en supermarkten voor gezonde lunches. Niet ieder voor zich, maar samen zorgen voor verandering.  

Impact van JOGG in Asten

Wat verandert er met JOGG? Dit zie je in Asten:

• Integraal preventiebeleid: van losse projecten naar één plan en structureel preventiebeleid. Alles onder één kapstok voor overzicht en samenhang.

• Partners voelen zich mede-eigenaar: iedereen werkt gelijkwaardig mee aan een gezonde jeugd.

• Meer zichtbaarheid: JOGG Asten en inzet op een gezonde omgeving is zichtbaar bij bestuur, raad en inwoners in lokale media, de wethouder is bij kick-offs met wethouder, jaaroverzicht met resultaten naar het college en de raad.

• Brede verbinding: meer thema’s, regionaal, inzet op preventie en zorg en gezondheid ook mee in het ruimtelijke domein.

Tips voor andere gemeenten

1. Begin met hoe je al werkt. Sluit aan bij lokale energie en bestaande netwerken.

2. Investeer in persoonlijke relaties met partners in het werknet. Dáár ontstaat eigenaarschap en komen concrete acties van de grond.

3. Maak één werkplan: breng verschillende preventie-initiatieven samen tot één werknet en laat partners zelf invullen wat ze bijdragen.

4. Maak het zichtbaar. Voor bestuur, raad én inwoners. Kleine acties, groot effect.