Hoe het Gelderse Elburg bewegen en water drinken vanzelfsprekend maakt

Aanleiding: bewegen buiten beeld van het sportaanbod 

In Elburg ligt de focus van de JOGG‑aanpak voor een groot deel op de wijk De Vrijheid. Daar sporten veel kinderen bij verenigingen en doen zij mee aan georganiseerd aanbod. Via sportclubs en andere georganiseerde activiteiten wordt water drinken, groente en fruit eten en voldoende bewegen onderdeel van hun dag. Daar zorgt het werknet voor.

Tegelijkertijd is er een groep kinderen die niet via dit aanbod wordt bereikt. Zij bewegen vooral in de openbare ruimte: op straat, op pleintjes en onderweg. Terwijl juist voor deze kinderen gezonde keuzes niet vanzelfsprekend zijn. Dit leidde tot de vraag: “hoe zorgen we ervoor dat deze kinderen ook in aanraking komen met deze thema’s?”

Van idee naar kans: de pumptrackbaan

Die vraag sloot aan op een idee dat al langer leefde in Elburg. Jongeren wilden een pumptrack, geïnspireerd door voorbeelden uit andere gemeenten. Via Het Beste Idee van Elburg pitchten zij hun plan bij de gemeente. Het idee kreeg steun, maar strandde door hoge kosten en een lange doorlooptijd.

De doorbraak kwam met JES (Jeugd, Elburg, Samen): het lokale werknet waarin gemeente, jongerenwerk, sport, JOGG Elburg, OKO, de Gezonde School adviseur en andere partners samenwerken. Onder leiding van een projectleider werd het plan opnieuw opgepakt. Met subsidie en een gezamenlijke werkgroep kwam de pumptrack er uiteindelijk wel. Pal naast een basisschool in een focuswijk.

Aanhaken op het juiste moment 

Toen duidelijk werd dat de pumptrack er zou komen, haakte Matthijs Bastiaan, JOGG-regisseur én buurtsportcoach bij Stichting WIEL, bewust aan bij het lopende initiatief. Met de projectleider van JES had Matthijs nauw contact. Matthijs rol zat in meedenken, verbinden en scherp houden. Zijn uitgangspunt was simpel: hoe zorgen we dat meer kinderen deze plek durven en gaan gebruiken? En welke JOGG thema’s kunnen hier logisch op aansluiten?

Vanuit zijn dubbelrol legde Matthijs verbindingen met basisscholen in de focuswijk. Buurtsportcoaches gebruiken de pumptrack nu in gymlessen, juist ook voor kinderen die het spannend vinden. Zo werd bewegen laagdrempeliger en inclusiever. Tegelijk zag Matthijs een volgende, logische stap: bewegen leidt tot dorst. En bij basisschool De Borchstee leefde al de wens om meer in te zetten op water drinken. Het antwoord werd een vaste voorziening: een watertappunt bij school en ook toegankelijk voor de pumptrack.

Lokaal samen optrekken met ieder zijn rol en één richting

In Elburg werken jongerenwerk, sport en welzijn samen binnen Stichting WIEL, vanuit één pand. De Stichting voert het jongerenwerk en de buurtsportcoaches uit en is de organisatie waar ook de JOGG-regisseur is ondergebracht. Dat maakt schakelen snel en vanzelfsprekend. Via JES komen ideeën uit de wijk op tafel en worden ze samen opgepakt. JOGG Elburg loopt als aanpak door dit werknet heen: Matthijs verbindt partijen, haakt aan op bestaande plannen en houdt scherp wat initiatieven betekenen voor de dagelijkse leefomgeving van kinderen.

In goed overleg met de Gezonde School adviseur werkt Matthijs samen met basisscholen Scola, De Borchstee en Het Octaaf, elk met een eigen accent vanuit de behoefte van elke school: bij de een meer lopen en fietsen naar school, de ander aandacht voor gezonde lunchtrommels en weer een ander clinics op de pumptrack.

Voor basisschool De Borchstee, direct naast de pumptrack, benaderde Matthijs lokale bedrijven actief voor hulp. Merkwater, leverancier van duurzame watertappunten en installatiebedrijf Braaksma haakten aan. Zij droegen bij aan de realisatie en kregen zichtbaarheid tijdens de opening. Het resultaat: een watertappunt aan de schoolmuur, toegankelijk voor zowel het schoolplein als de pumptrack. Geen dure ondergrondse voorziening, maar een betaalbare en structurele oplossing. Vanuit de gemeente dacht beleidsmedewerker Marijn Hofmeijer mee over de realisatie en borging van de pumptrack en het watertappunt, en zorgde zij voor de verbinding met beleid en openbare ruimte.

Zo deed iedereen waar hij goed in is. JOGG zorgde voor samenhang en efficiëntie, zodat losse acties elkaar versterkten en onderdeel werden van de leefomgeving.

Impact: wat er nu anders is

De pumptrackbaan (gerealiseerd in 2024–2025) trekt dagelijks kinderen en jongeren uit verschillende wijken. Bewegen gebeurt daar nu vanzelf. Rondjes rijden wisselt zich af met pauzes langs de baan. Het watertappunt wordt actief gebruikt om bidons bij te vullen voordat het volgende rondje begint.

Via de drie basisscholen deden honderden leerlingen mee aan waterdrinkactiviteiten. Belangrijker nog: bij nieuwe plannen voor openbare ruimte en jeugdvoorzieningen wordt nu standaard gekeken naar bewegen en water drinken. Dat gesprek is blijvend veranderd. 

Tips voor andere gemeenten 

• Begin bij waar kinderen al zijn. Kijk naar plekken waar ze al komen en hun dagelijkse routines.

• Haak aan op wat er al gebeurt. Gezondheid krijgt meer kans als je bestaande plannen versterkt.

• Maak het zichtbaar en makkelijk. Een vaste voorziening zoals een watertappunt doet meer dan een campagne. De omgeving doet het werk. En: met een feestelijke opening die in de media komt zet je meteen JOGG lokaal goed op de kaart.

• Durf je netwerk te verbreden. Juist lokale bedrijven willen vaak meedoen, omdat ze zich verbonden voelen met wat er lokaal gebeurt. Dus ga gewoon het gesprek aan.

Aan de slag?

Wil jij in jouw gemeente ook aan de slag met het veranderen van de fysieke omgeving, tips over publiek-private samenwerking of het verbreden en inzetten van je werknet ? Neem dan contact op je met je accounthouder. Deze denk graag mee.