Samen één verhaal waarmee JOGG en KnGG partners in beweging brengen

Cijfers die je niet kunt negeren 

In Oude IJsselstreek zijn de cijfers duidelijk: de gemeente is 'kampioen overgewicht’ van de Achterhoek. In de bovenbouw heeft bijvoorbeeld bijna 1 op de 4 kinderen overgewicht (GGD kompas). Dat zie je niet alleen terug in rapporten, maar ook in de praktijk. Op scholen, bij gezinnen en in de zorg. Tegelijkertijd leeft er nog veel onbegrip. Overgewicht wordt nog te vaak gezien als een kwestie van ‘gewoon gezonder leven’, terwijl het een complexe chronische aandoening is. Met oorzaken in gedrag, omgeving, stress, slaap en biologie. Juist dat besef ontbrak bij veel partners. Voordat je iets kunt veranderen, moet je eerst zorgen dat mensen begrijpen wat er speelt.  

Twee rollen, één verhaal 

De kracht van deze aanpak zit in de samenwerking tussen JOGG‑regisseur Ilse Porskamp en  KnGG‑projectleider Geke van Liere-Schuurman. Ze trekken veel samen op, ieder met hun eigen expertise. Ilse brengt als JOGG-regisseur niet alleen kennis over een gezonde leefomgeving mee, maar vanuit haar achtergrond in de zorg ook medische kennis. Zij maakt duidelijk wat overgewicht in het lichaam doet, dat obesitas een chronische ziekte is en zelfs een 'poortziekte' kan zijn voor wel 200 andere aandoeningen. Daardoor verandert het gesprek. Partners zien dat het niet gaat om ‘even gedrag veranderen’, maar om een complexe uitdaging waar de omgeving invloed op heeft. Zo wordt de noodzaak voor een gezonde leefomgeving en preventie tastbaar. Maar daarmee ben je er nog niet als er al overgewicht speelt… 

Daarom zet Geke zich samen met betrokken partners in voor de ondersteuning die kinderen (en het gezin) met overgewicht of obesitas nodig hebben. Doordat Geke al langer actief is in de gemeente Oude IJsselstreek, kent ze de partners en weet ze partijen te verbinden. Dit levert Ilse weer nieuwe ingangen op. Zo vullen beide netwerken elkaar aan: preventie en zorg vinden elkaar. Want alleen inzetten op zorg, terwijl de leefomgeving ongezond blijft – of andersom – werkt niet.  

Samen vertellen ze één verhaal. Ze beginnen met cijfers maar maken het direct persoonlijk: “Wat betekent dit voor jouw school of situatie?”. Soms confronterend, maar altijd met een duidelijk doel: mensen laten voelen dat het met de huidige cijfers tijd is om actie te ondernemen. Ilse en Geke weten waar de kansen liggen om beweging te creëren en proberen zoveel mogelijk de netwerken aan elkaar te verbinden.

Samenwerken zonder scheidslijnen 

Ilse en Geke werken ieder aan hun eigen opdracht, maar vinden elkaar in dezelfde ambitie: kinderen gezond(er) laten opgroeien.  Voor inwoners bestaat er namelijk geen harde scheidingslijn tussen zorg en preventie. Ook in het verhaal richting partners vervagen ze de scheidslijn tussen JOGG en KnGG: “Gezond opgroeien begint bij een gezonde leefomgeving. En als een kind of gezin extra ondersteuning nodig heeft, dan zijn daar ook mogelijkheden voor.” 

Daarom werken Ilse en Geke samen met scholen, kinderopvang, sociaal werk, jeugdgezondheidszorg, jongerenwerk, zorgprofessionals en beleidsmedewerkers. Iedereen heeft een rol en kan bijdragen aan deze ambitie. 

Ze sluiten, samen of alleen, aan bij overleggen binnen de gemeente, lokale organisaties of in regionale overleggen en vertellen daar dit verhaal en brengen nieuwe inzichten in. Daardoor ontstaan vervolgacties vanzelf, zoals verdiepende sessies of nieuwe samenwerkingen. Door het vertellen van één verhaal, waarbij per situatie wordt bekeken of de nadruk op JOGG of KnGG ligt, ervaren partners het als één gezamenlijk aanpak. Dat zorgt voor vertrouwen, verbinding en de eerste stappen richting eigenaarschap.  

Bewustwording als motor voor verandering 

Hun aanpak begint met bewustwording. In gesprekken en presentaties laten zij met lokale cijfers én voorbeelden zien wat overgewicht betekent in het lichaam en het dagelijks leven. Dat schuurt soms, en dat is precies de bedoeling. Vaak ontstaat daarna een kantelpunt. Partners gaan van ‘we weten dat dit belangrijk is’ naar ‘hier moeten we écht iets mee’. Doordat Ilse en Geke dit verhaal vertellen, ontstaat niet alleen meer bewustwording, maar ook een gezamenlijk gevoel van verantwoordelijkheid.

Wat levert deze samenwerking op 

De gezamenlijke aanpak zet zichtbaar iets in beweging:  

• Scholen die eerst terughoudend waren, (''we gaan geen politieagentje spelen'') doen mee met campagnes zoals Trommel zonder Rommel, organiseren een ouderpanel en zetten de eerste stappen in het gezond gewoon maken. 

• Professionals volgen de training Praten over gewicht en voelen zich beter toegerust om het gesprek over gewicht aan te gaan.   

• De eerste kinderen en gezinnen vinden inmiddels hun weg naar ondersteuning via de KnGG-aanpak.   

Maar misschien wel de belangrijkste opbrengst is de verandering in mindset. Partners voelen steeds meer eigenaarschap en zien dat zij zelf bij kunnen dragen aan de oplossing. Juist doordat JOGG en KnGG samen optrekken, versterken preventie en ondersteuning elkaar en ontstaat een stevige basis voor structurele verandering.  

Tips voor andere gemeenten 

1. Begin met het ‘waarom’, niet met oplossingen 
   Ga niet meteen uitvoeren. Zorg eerst dat partners begrijpen wat het probleem is en wat de impact is. Of zoals Ilse zegt: ‘ik wil dat ze er buikpijn van krijgen. Dan komen ze wel in actie’.  

2. Maak het lokaal en persoonlijk 
   Gebruik cijfers uit je eigen gemeente of regio. Hoe dichterbij het komt, hoe meer het raakt. 

3. Zorg voor een doorlopende lijn tussen preventie en zorg en andersom
   Breng de werknetten van de JOGG- en KnGG-aanpakken actief bij elkaar. Zonder goede ondersteuning geen hulp voor kinderen die het nú nodig hebben, en een gezonde omgeving is onmisbaar voor brede en lange termijn gezondheid. Door deze twee werknetten bij elkaar te brengen en te activeren ontstaat er op brede schaal beweging. 

Kort samengevat: 

De ervaring in Oude IJsselstreek laat zien dat de kracht niet alleen zit in een goed verhaal, maar vooral in het samen vertellen ervan. Doordat de JOGG-regisseur en KnGG-projectleider optrekken als één team, versterken preventie en zorg elkaar. Zo ontstaat beweging bij partners, groeit het eigenaarschap en wordt de basis gelegd voor een gezondere leefomgeving én betere ondersteuning voor kinderen en gezinnen.  

Aan de slag?

Wil je in jouw gemeente ook zorgen voor een sterke verbinding tussen de JOGG- en KnGG-aanpak? Neem dan contact op je met je accounthouder of KnGG-adviseur of lees hieronder alvast meer informatie.