De wetenschap achter de JOGG- en KnGG-aanpak
Sinds 2010 werkt JOGG aan een samenleving waarin de gezonde keuze de makkelijke keuze is. De JOGG-aanpak en de Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) aanpak zetten in op structurele verandering in de leefomgeving en op integrale samenwerking tussen zorg- en sociaaldomein. Beide aanpakken zijn wetenschappelijk onderbouwd en gevoed door praktijkervaring. Hieronder lees je meer over de kennis en inzichten die onder deze aanpakken liggen — zodat jij ze onderbouwd en met impact kunt inzetten in jouw gemeente.
De basis van de JOGG-aanpak
Met de JOGG-aanpak maken we de leefomgeving van kinderen structureel gezonder. Niet met losse acties, maar met een bewezen aanpak die lokaal gedragen wordt én wetenschappelijk onderbouwd is.
De JOGG-aanpak begon in 2010, geïnspireerd op het Franse EPODE-programma: een wetenschappelijk onderbouwde aanpak gericht op het voorkomen van obesitas bij kinderen door de gemeenschap te helpen.
JOGG heeft deze aanpak in 15 jaar tijd doorontwikkeld en is gevoed door de praktijk en nieuwe wetenschappelijke inzichten. Daarin zette JOGG de stap van individueel gedrag naar het gezonder maken van de omgeving waarin kinderen opgroeien.
Tussen 2020 en 2023 onderzochten wetenschappers van o.a. Mulier Instituut en Amsterdam UMC de impact. Wat blijkt? De JOGG aanpak werkt:
lokale partijen werken beter samen
het vergroot eigenaarschap
beleid verandert - van gemeenten en organisaties
Geen snelle winst, maar wel duurzame verandering.
De basis van de KnGG-aanpak
De KnGG-aanpak is gebaseerd op het Landelijk Model ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas en zorgt ervoor dat kinderen de juiste ondersteuning en zorg krijgen. Met één centraal aanspreekpunt en partners die écht samenwerken aan die ondersteuning.
De KnGG-aanpak:
is een praktische vertaling van wetenschappelijke kennis naar de Nederlandse zorg- en gemeentelijke context
verbindt zorg en sociaal domein rondom kind en gezin
kijkt breed naar biomedische, psychosociale en leefstijlfactoren
zet in op gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven, niet alleen op gewicht en BMI
Het Landelijk model is ontwikkeld op basis van (inter)nationale literatuur én praktijkervaringen uit Nederlandse proeftuingemeenten. Daarmee brengt KnGG wetenschap en praktijk samen.
Internationale best practice
JOGG wordt internationaal door OECD erkend als een best practice dankzij de community-based aanpak, waarin verschillende partijen intensief samenwerken aan een gezondere leefomgeving.
De netwerkaanpak Kind naar Gezonder Gewicht sluit aan bij internationale consensus over de integrale aanpak van overgewicht en obesitas bij kinderen. Internationaal is brede overeenstemming dat effectieve ondersteuning vraagt om een domeinoverstijgende aanpak, waarin zorg, sociaal domein en leefomgeving met elkaar verbonden zijn. De uitgangspunten van KnGG zijn in lijn met aanbevelingen van onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en internationale wetenschappelijke literatuur over geïntegreerde zorg voor kinderen met overgewicht en obesitas.
Onderbouwing van de JOGG-aanpak
Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste (wetenschappelijke) onderzoeken naar de impact van de JOGG aanpak. Gebruik deze voor je lokale onderbouwing en het betrekken van bestuur en politiek.
Sinds 2010 werken steeds meer gemeenten met de JOGG-aanpak om de leefomgeving van kinderen structureel gezonder te maken. Dit onderzoek keek naar de opbrengsten en werking van de aanpak. Er wordt onder meer geconcludeerd dat op de korte termijn de JOGG aanpak zorg voor meer draagvlak en gezamenlijke acties. Op lange termijn groeit dit uit tot meer eigenaarschap, samenwerking en beleidsaanpassingen die gezonde keuzes stimuleren.
Het onderzoek 'Healthy Eating and Active Lifestyles-Best Practices in Public Health' van OECD toont aan dat opschaling van de JOGG-aanpak een besparing van €2,72 per persoon per jaar kan opleveren aan ziektekosten. Bovendien kan werken met de JOGG-aanpak elk jaar gemiddeld 16 meer levensjaren en 19 meer gezonde levensjaren per 100.000 mensen opleveren. De aanpak kan de arbeidsmarktdeelname en productiviteit vergroten.
Deze studie onderzocht of kinderen die wonen in JOGG-gemeenten minder vaak overgewicht hebben dan kinderen in niet-JOGG-gemeenten, en of de duur van deelname en sociaaleconomische status (SES) hierbij een rol spelen. De resultaten laten zien dat het percentage kinderen met overgewicht in JOGG-gemeenten daalde van 25,2% in 2013 naar 16,1% in 2018, met een bijzonder sterke afname in gemeenten die al zes jaar deelnamen (van 32,3% naar 18,4%). In niet-JOGG-gemeenten bleef het percentage relatief stabiel (van 14,1% naar 12,6%). Vooral in lage SES-gebieden die langdurig JOGG toepasten was de daling opvallend groot, terwijl in midden- en hoge SES-gebieden nauwelijks verschillen zichtbaar waren.
In een kwalitatief onderzoek door het Onderzoekshuis is gekeken welke positieve impact ouders van JOGG in de leefomgeving ervaren en welke veranderingen zij als het meest waardevol beschouwen. Hieruit is naar voren gekomen dat ouders vooral positieve effecten van JOGG ervaren binnen de schoolomgeving. Zij waarderen met name het stimuleren van water drinken, het aanbieden van groente en fruit en een consequent gezond schoolbeleid. Dit draagt volgens hen niet alleen bij aan gezonde gewoontes op school, maar stimuleert kinderen ook om thuis vaker gezonde keuzes te maken.
Daarnaast zien sommige ouders dat JOGG bijdraagt aan meer gelijkheid, omdat alle kinderen hetzelfde gezonde aanbod krijgen. Tegelijkertijd noemen zij de aanwezigheid van ongezonde verleidingen rondom middelbare scholen als knelpunt, en zien zij in andere leefomgevingen, zoals sportkantines en de wijk, nog kansen voor verbetering.
In september 2024 heeft Motivaction in opdracht van JOGG een opiniepeiling gehouden onder 1.063 ouders met kinderen in de leeftijd van 0 tot en met 17 jaar. Tachtig procent van de ouders vindt het belangrijk dat de leefomgeving van hun kinderen gezonder wordt. Dit blijkt uit een opiniepeiling van onderzoeksbureau Motivaction in opdracht van JOGG. Ouders vinden onder meer winkelgebieden, de omgeving rondom scholen en sociale media niet gezond genoeg. Zij willen dat er stappen worden gezet, want ze vinden een gezonde leefomgeving heel belangrijk.
Onderbouwing van de KnGG-aanpak
De onderbouwing van de KnGG-aanpak is gebundeld in éen document. De volledige wetenschappelijke en praktijkgerichte onderbouwing vind je hieronder (inclusief een samenvatting in een one-pager). De onderbouwing toont de niveaus van de (inter)nationale kennis waarop de netwerkaanpak is gebaseerd. Daarnaast laat het zien welke onderzoeken zijn uitgevoerd die bijdragen aan de doorontwikkeling van de netwerkaanpak.
Wat jij hiermee kunt
Onderbouw en versterk beleid
Gebruik de wetenschappelijk basis als bewijsbasis om beleid te versterken.Creëer draagvlak bij bestuur en politiek
Cijfers maken het makkelijker om raadsleden, wethouders en collega’s te overtuigen van het belang van structurele investeringen. Laat bijvoorbeeld rond de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 zien dat elke geïnvesteerde euro in de Kind naar Gezonder Gewicht aanpak €3,20 maatschappelijke winst oplevert.Overtuig en betrek partners
Scholen, sportclubs, ondernemers en zorgpartners herkennen dat de aanpak bewezen effectief is. Onderzoek draagt bij aan meer eigenaarschap en gedeelde verantwoordelijkheid bij deze partijen.
Wil je meer weten over de wetenschap achter JOGG?
Neem contact op