Dit is hoe Friese gemeenten inzetten op 85 gezondere sportlocaties

Een uitdaging die om actie vroeg

Toen in 2025 bekend werd dat landelijke financiering voor de coach wegviel, moesten Demi en Sport Fryslân vooruitkijken. De behoefte aan praktische ondersteuning bleef groot: sportclubs vragen zelden zelf om hulp, hebben weinig tijd, draaien op vrijwilligers en twijfelen aan draagvlak. Zonder begeleiding komt verandering nauwelijks op gang.

Daniël Elsenga, JOGG-regisseur Opsterland, en Nikki Woudstra, JOGG-regisseur én OKO-projectleider Weststellingwerf, vroegen of er regionaal iets kon worden opgezet. Samen met hen verkende Demi de mogelijkheden. Dat leidde tot de pilot Gezondere Box, in samenwerking met groothandels. Hun initiatief vormde de basis waarop later ook andere gemeenten aanhaakten.

Een menukaart die gemeenten direct in beweging zet

Demi ontwikkelde een menukaart waarmee gemeenten haar uren voor contact met het werknet, de implementatie van Teamfit én de Gezondere Box kunnen inkopen. De box, gevuld met gezondere producten en vouchers waarmee sportclubs opnieuw gezondere producten kunnen bestellen, is een laagdrempelige start en gekoppeld aan een adviesgesprek over voeding, alcohol en roken. Gemeenten financieren zowel de inzet als de box. Demi: “Als ik niet actief partners betrek en naar clubs toe ga, gebeurt er simpelweg niets. Je moet het samen in gang zetten.”

Door de menukaart zien gemeenten in één oogopslag wat ze kunnen inkopen en wat het oplevert. Dat maakt het gesprek concreet, versnelt besluitvorming en zorgt dat sportlocaties niet stilvallen, maar juist dóórpakken richting een gezondere sportomgeving.

Het resultaat? Demi is inmiddels met alle 18 Friese gemeenten in gesprek. Weststellingwerf, Opsterland, Harlingen, Waadhoeke, Noardeast-Fryslân, Dantumadiel en Súdwest-Fryslân zetten haar en Teamfit al actief in.

De sleutel: een JOGG-coach gezonde locaties die werkt voor gemeenten én verenigingen

Demi is de schakel tussen beleid en praktijk. Met actief contact en adviesgesprekken laat ze clubs werken volgens de Teamfit‑werkwijze: klein beginnen, doen wat past en stap voor stap verbeteren. De Gezondere Box is daarbij een sterke gespreksstarter.

Idealiter gaan clubondersteuners mee naar de eerste gesprekken, omdat zij het gezicht zijn richting clubs en er zo meer thema’s worden besproken. Bij de eerste clubbezoeken wordt vaak duidelijk dat beleid en praktijk soms botsen. De JOGG‑regisseur of iemand van de gemeente sluit meestal bij één van de eerste bezoeken aan om te zien hoe het in de praktijk werkt en welke rol zij zelf hebben.

Iedereen krijgt een duidelijke terugkoppeling, zodat iedereen aangehaakt blijft en goede bedoelingen worden omgezet in concrete vervolgstappen.

Samen kom je verder: gemeenten, sportbedrijven, ondernemers en groothandels als één werknet

Wat Friesland sterk maakt, is de samenwerking tussen 18 gemeenten waaronder Harlingen, Waadhoeke, Noardeast Fryslân, Oost en Weststellingwerf en Súdwest Fryslân. Demi werkt samen met JOGG-regisseurs, clubondersteuners, de GGD, VNN (alcoholpreventie) en partners van de Rookvrije Generatie. Groothandels leveren de boxen en vouchers, en verwijzen sportverenigingen actief door naar Demi. Ook denken zij goed meedenken in wat goed verkoopt in sportkantines en welke producten gezondere alternatieven zijn. Ook commerciële sportclubs zijn aangesloten. Deze combinatie van publieke én private partners zorgt dat signalen sneller worden opgepakt en dat de werkwijze zich als een olievlek verspreidt.

Hoe Friesland de inzet organiseert én financiert

Dankzij de menukaart kopen gemeenten gericht uren in van de JOGG-coach gezonde locaties. Vaak in combinatie met de Gezondere Box. Gemeenten gebruiken verschillende potjes:

• het Sportakkoord

• het lokale JOGG-budget

• OKO-budget

• bredere gezondheidsbudgetten

Harlingen sloot een meerjarenopdracht voor 3 jaar af. Ook Súdwest, geen JOGG-gemeente, stapte in. Die flexibiliteit maakt de inzet van Demi schaalbaar in de hele regio.

Wat het oplevert: van 85 bereikte locaties tot blijvende verandering

• In één jaar 85 sportlocaties bereikt, allemaal met een adviesgesprek.

• Bij een deel van de clubs is de standaard niet meer volledig ongezond, maar is er inmiddels een mix van gezondere en minder gezonde keuzes

• Clubs waarderen de laagdrempelige Teamfit-werkwijze: niets wordt opgelegd en bitterballen mogen blijven.

• Praktische, haalbare stappen worden ondersteund, zoals water of sportwater aanbieden en alcoholvrij of rookvrij beleid aanscherpen

Friesland laat zien dat continuïteit nodig is. Een stevige rol voor de JOGG-coach gezonde locaties met opvolguren. Clubondersteuners moeten actief aan de slag blijven, en ook daar zijn uren voor nodig . Samen voorkomen zij dat initiële initiatieven verwateren en dat eerste stappen worden omgezet in blijvende verandering.

Tips voor andere gemeenten

1. Organiseer financiering slim en regionaal: Financier de inzet van de JOGG-coach gezonde locaties van middelen vanuit het sportakkoord, jogg-budget of andere gezondheidsbudgetten, liefst voor meerdere jaren.

2. Combineer product + dienst: Een concreet product zoals de Gezondere Box opent deuren. Het gekoppelde adviesgesprek van de JOGG-coach gezonde locaties zorgt voor direct contact en vervolg.

3. Werk als één JOGG-team en werknet: Zorg dat de JOGG-coach gezonde locaties, JOGG-regisseur, clubondersteuner, GGD, VNN en ondernemers elkaar snel weten te vinden. Ga samen met een beleidsmedewerker van de gemeente op pad bij het eerste gesprek.

Aan de slag

Wil je in jouw gemeente ook zorgen voor een gezonde sportlocaties? Bekijk hier ons volledige aanbod om met een gezonde sportomgeving , specifiek sportlocaties of de JOGG-coach gezonde locaties en Teamfit aan de slag te gaan.