Actieve mobiliteit
Bewegen
Buurt
Sport
School en opvang
Bewegen op school en kinderopvang
Bewegen op en rond school en kinderopvang is een belangrijk onderdeel van een gezonde leefstijl. Kinderen brengen hier een groot deel van hun dag door, waardoor dit een logische plek is om bewegen structureel te stimuleren. Door bewegen te integreren in de schooldag en de omgeving daaromheen, wordt het een vanzelfsprekend onderdeel van opgroeien.
Wat is bewegen op school en kinderopvang?
Bewegen op school en kinderopvang gaat verder dan alleen gymles of buitenspelen. Het gaat om een integrale aanpak waarin bewegen wordt gecombineerd met andere thema’s, zoals voeding, mentale gezondheid en welbevinden.
Dit gebeurt via bestaande programma’s zoals Gezonde School en Gezonde Kinderopvang. Het model voor een Beweegvriendelijke Omgeving (BVO-model) helpt om bewegen structureel te verankeren in de omgeving, het aanbod en het beleid.
Met wie werk je samen?
Om bewegen op en rond school en kinderopvang te versterken, werk je samen met verschillende partners.
Denk aan:
Binnen de gemeente: beleidsdomeinen onderwijs, ruimtelijke ordening, sociaal domein;
Onderwijs en kinderopvang: samenwerking met de Gezonde School-adviseur (schoolbeleid, activiteiten en beweegstimulering op school) en de Coach Gezonde Kinderopvang: (beleid, activiteiten en beweegstimulering op de kinderopvang)
Sportserviceorganisatie of sportbedrijf en buurtsportcoaches: voor naschoolse beweegactiviteiten;
Consultatiebureau: om ouders en kinderen te begeleiden naar een gezonde leefstijl;
Het BVO-model als leidraad
Aan de hand van het BVO-model ga je met jouw werknet aan de slag om bewegen op en rondom de school en kinderopvang te stimuleren; uit te dragen en te borgen binnen jouw gemeente.
Hardware: de fysieke basis
Een omgeving die uitnodigt tot bewegen, stimuleert gebruik. Richt de ruimte rond school en kinderopvang veilig en aantrekkelijk in, met bijvoorbeeld autoluwe zones, brede fietspaden, speelse routes en groene schoolpleinen
Breng relevante beleidsterreinen rondom de fysieke inrichting samen in een werkgroep, zoals mobiliteit, ruimtelijke ordening, openbare ruimte en verkeersveiligheid. Betrek ook onderwijs, omdat zij goed zicht hebben op de situatie rondom scholen en kinderopvang.
Breng samen de huidige situatie in kaart: hoe zien looproutes eruit en zijn fietspaden breed genoeg? Ga samen de wijk in en ervaar! Zo kom je achter de échte knelpunten. Denk bv. aan een buurtsafari of schouwen.
Software: wat er gebeurt
Software brengt de kinderen (en ouders) in beweging. Door middel van bijvoorbeeld campagnes, activiteiten, communicatie, begeleiding of voorlichtingen in de gemeente.
Denk aan:
Themadagen en programma's: zoals de Koningsspelen, Avond4daagse, Peuter- of Kleuter4daagse, The Daily Mile, Nationale Buitenspeeldag of de dynamische schooldag;
Initiatieven zoals: Schoolstraat, fietslessen, High Five, 'wandelwoensdag' of een wandelschoolbus;
Naschools beweegaanbod i.s.m. buurtsportcoaches.
Orgware: de organisatie erachter
Dit gaat over de randvoorwaarden die nodig zijn om bewegen op en rond school en kinderopvang mogelijk te maken én te borgen.
Denk aan:
het opnemen van bewegen in gemeentelijk beleid, zoals de omgevingsvisie, onderwijshuisvesting, het mobiliteitsplan en schoolomgevingsbeleid
het opnemen van bewegen in het beleid en de aanpak van school en kinderopvang, samen met Gezonde School en Gezonde Kinderopvang
samenwerking met scholen, kinderopvanglocaties, ouders, consultatiebureau en gemeente
monitoring en evaluatie om te leren en verbeteren
het gebruiken van data en urgentie om samenwerking en draagvlak te versterken
Beleid voor bewegen op school en de kinderopvang
Voor een duurzame aanpak is het belangrijk om gezondheid en bewegen te verankeren in beleid, zowel binnen de gemeente als bij samenwerkingspartners.
Idealiter wordt gezondheid meegenomen in alle beleidsdomeinen (Health in all policies).
Monitoring en evaluatie
Zorg dat je inzicht hebt in de stand van zaken in jouw gemeente. Dat kan met verschillende instrumenten. Bedenk wel goed wat, met welk doel en hoe je iets kunt vastleggen.
Meer weten en direct aan de slag met praktische tools voor monitoring en evaluatie? Bekijk de M&E-pagina op de JOGG-Academy.
Aan de slag
Ga aan de slag met de onderstaande programma's, tools en materialen die jouw werk gemakkelijker maken.
Praktijkvoorbeelden
Laat je inspireren door voorbeelden uit de praktijk
-
Hoe Zaanstad beweging op de kaart zet
Uit de Kindmonitor bleek dat kinderen in Zaanstad te weinig bewegen, vooral in enkele wijken. Daarom zette het JOGG‑team vanaf 2024 bewegen bovenaan de agenda. Niet door zelf plannen te maken, maar door in de wijk te beginnen. Tijdens de halfjaarlijkse JOGG‑netwerkbijeenkomsten in de focuswijken gingen professionals uit onderwijs, sport, het sociaal domein en de fysieke leefomgeving met elkaar in gesprek. Centrale vragen waren: Waarom bewegen kinderen hier minder? En wat kunnen we er samen aan doen? De inzichten vormden de basis voor een brede aanpak om kinderen van 4–12 jaar dagelijks meer te laten bewegen. Benieuwd hoe Zaanstad dit heeft aangepakt? Lees dan verder.
PraktijkvoorbeeldBewegenWerken met een werknetBuurtSchoolOntspanning -
Hollands Kroon maakt schoolroutes stap voor stap veiliger
Veel gemeenten willen veiligere, beweegvriendelijke schoolroutes, maar lopen vast omdat het groot en ingewikkeld lijkt. In Hollands Kroon kwam het wél in beweging doordat de JOGG‑regisseur het onderwerp klein en concreet maakte. Een wandeling, een goed gesprek en een vlog van een leerling waren genoeg om energie te creëren. Samen met Team Sportservice, de gemeente, de Fietsersbond en scholen werken ze nu praktisch en stap voor stap aan veilige routes. Geen dikke plannen, maar gewoon doen. Benieuwd hoe ze dat aanpakten? Lees verder.
PraktijkvoorbeeldBewegenBuurtSchoolWerken met een werknetOntspanning -
Jongeren in beweging: zo pakt Noord-Veluwe het samen aan
Zeven JOGG-gemeenten, Putten, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Elburg, Oldebroek en Hattem gingen gezamenlijk op zoek naar antwoorden. Met goed onderzoek en gesprekken met jongeren, 330 surveys en meerdere focusgroepen, doken zij in de leefwereld van jongeren. Het resultaat: nieuwe inzichten, betere samenwerking en concrete handvatten om écht verschil te maken. Benieuwd wat ze ontdekten en hoe jij deze lessen kunt toepassen? Lees verder en laat je inspireren.
PraktijkvoorbeeldDraagvlak en eigenaarschapMBOBewegenOntspanning - Bekijk alle praktijkvoorbeelden
Aan de slag
Wil je graag persoonlijk advies?
Neem contact op