Van campagne naar beweging: zo zet Olst-Wijhe mentale gezondheid blijvend op de agenda

Eerst luisteren, dan organiseren

“We kregen binnen de gemeente steeds vaker signalen dat mentale gezondheid van jongeren aandacht nodig had. We wilden daar samen met onze partners graag een positieve manier invulling aan geven,” vertelt Hoeseb Yakob, JOGG-regisseur en coördinator Sport & Leefstijl bij ut Huus in Olst-Wijhe. In plaats van alleen naar het gedrag te kijken, stelden Yakob en collega’s de vraag: wat hebben jongeren nodig om lekker in hun vel te zitten?

“Dat betekende niet alleen praten óver jongeren, maar mét jongeren.” Tijdens de Gezonde Jeugdweken, waarin ze de Week van de Mentale Gezondheid en de Week voor de Gezonde Jeugd samen brachten, gingen jongeren in gesprek op zogenoemde FeelGood Seats. Daar vertelden zij wat goed gaat, waar zij tegenaan lopen en wat hen helpt.

Wilden jongeren dat wel? “Ja dat werkte eigenlijk heel goed, maar vooral omdat we goed samenwerken met jongerenwerkers en onze collega’s van de pijler Sport & Leefstijl. Die hadden al contact en vertrouwen.” Sport & Leefstijl organiseert structureel jongerenactiviteiten, zoals wekelijkse pauzeactiviteiten op het voortgezet onderwijs en een mobiele spel- en sportcontainer die langs scholen gaat. “ Die collega’s waren die weken zichtbaar aanwezig, onder andere tijdens vaste pauzeactiviteiten op de middelbare school.”

Mentale gezondheid is geen los thema

Voor JOGG-regisseur Hoeseb Yakob is mentale gezondheid een vanzelfsprekend onderdeel van een gezonde jeugd. "Als je mentaal niet goed in je vel zit, mis je een belangrijke basis om gezonde keuzes te maken."

Gezond eten, voldoende bewegen, ontspannen en je mentaal goed voelen zijn stukjes van dezelfde puzzel. “Een sportactiviteit kan bijvoorbeeld het begin zijn van een gesprek. Jongerenwerkers, maatschappelijk werkers en andere professionals kunnen signalen oppakken, terwijl je met de jongeren in contact blijft.”

Doordat sociaal werk, jongerenwerk en Sport & Leefstijl binnen ut Huus nauw samenwerken binnen dezelfde organisatie, kunnen vragen en signalen snel bij de juiste collega terechtkomen.

Bestaande initiatieven versterken

Het programma bouwde voort op bestaande activiteiten en voorzieningen, zoals de sport- en spelactiviteiten, de pauzeactiviteiten en het aanbod van jongerenwerk. Yakob: “We hebben allerlei moois toegevoegd. Van een ouderavond over media en middelengebruik tot een kookactiviteit op de Capellenborg (voortgezet onderwijs) en een Meet & Talk met oud-profvoetbalster Danique Kerkdijk over de mooie én moeilijke kanten van topsport.” De activiteiten vonden plaats op scholen, maar ook op de eigen locaties van ut Huus, Sport & Leefstijl, Jongerenwerk én in de openbare ruimte.

Scholen, buitenschoolse opvang, sportaanbieders, ouders, jongerenwerk, de GGD en verschillende teams binnen ut Huus deden mee. Ut Huus plukt nog steeds de vruchten van de campagne. “Partners weten elkaar beter te vinden, delen sneller ideeën en werken makkelijker samen,” aldus de JOGG-regisseur.

Jongeren zien dat hun ideeën er toe doen

De opgehaalde ideeën blijven niet alleen op papier staan. “Jongeren gaven aan behoefte te hebben aan een plek waar ze elkaar konden ontmoeten én bijvoorbeeld een balletje trappen. Daarom hebben we besloten het jeugdhonk te verplaatsen naar sporthal De Hooiberg,” licht Yakob trots toe. Ook andere ideeën werden gehoord. “Soms is een wens misschien niet direct uitvoerbaar, maar geeft dat je toch stof voor je gesprek met bijvoorbeeld een beleidsmedewerker.

“Zo zorgen we dat die participatie ook geloofwaardig is. Jongeren zien dat hun idee niet verdwijnt in een verslag, maar ook kan leiden tot actie.”

Van campagne naar structurele verandering

De volgende editie staat al in de agenda voor 2027. Dit keer wil ut Huus partners vanaf de start meer eigenaarschap geven bij het bedenken en organiseren van activiteiten. Lekker in je Vel moet uitgroeien tot een gezamenlijke beweging die het hele jaar zichtbaar is in scholen, sportclubs, buurten en organisaties.

 "Het doel is dat het uiteindelijk vanzelf loopt en wij vooral nog faciliteren en verbinden." De volgende stap is dat partners het thema ook buiten de campagne oppakken en ieder vanuit hun eigen rol bijdragen aan een gezonde omgeving voor jongeren.

Tips voor andere gemeenten

• Begin bij vertrouwen. Jongeren vertellen pas echt wat hen bezighoudt als er al een relatie is opgebouwd.

• Gebruik wat er al is. Nieuwe uitdagingen vragen niet altijd om nieuwe projecten. Kijk eerst welke activiteiten, partners en kansen er al zijn.

• Laat zien dat input ertoe doet. Mensen blijven alleen meedenken als zij zien dat hun ideeën zichtbaar zijn in de uitvoering.

• Verbind mentale gezondheid aan de leefomgeving. Mentaal welzijn staat niet op zichzelf. Bewegen, ontmoeten, ontspannen en gezond opgroeien versterken elkaar.

• Werk toe naar eigenaarschap.  Een campagne is een middel, geen einddoel. De belangrijkste impact ontstaat wanneer partners en inwoners het thema zelf verder dragen en het hele jaar door implementeren.

Aan de slag

Mentale gezondheid staat niet op zichzelf. Voldoende beweging, gezonde voeding en ontspanning versterken elkaar en draagt bij aan de mentale gezondheid van jongeren. Ga bijvoorbeeld aan de slag met digitale balans, sociale verbondenheid, gezonder voedingsaanbod of bewegen in de buurt en buitenruimte. Of laat je inspireren en ontdek via praktijkvoorbeelden hoe andere gemeenten hier samen met jongeren en partners werk van maken.