Van versteend VO-schoolplein naar groene bruisende buurtplek in Goes

VO-schoolplein als kans voor de wijk

Het plein van voortgezet onderwijsinstelling Praktiq in Goes bestond jarenlang vooral uit tegels: weinig groen en weinig uitnodigend om er te zijn. De aandacht ging vooral naar het schoolgebouw, terwijl het plein achterbleef. Leerlingen weken daardoor vaak uit naar de buurt, wat niet altijd gewenst was door bewoners en partners in de wijk. Het plein was eerder een hangplek dan een positieve plek die ontmoeting en activiteit stimuleerde in de buurt.   

Tegelijkertijd had de school een duidelijke wens: meer verbinding met de buurt en een plek die uitnodigt om te bewegen en buiten te zijn. De gemeente sloot aan en het plein werd een ideaal project voor de  Gezonde Buurten aanpak waarin samenwerking vanaf de start centraal staat. Een kans om te laten zien hoe je met een goed proces van idee tot uitvoering werkt aan een plek die bewegen, ontmoeting en gezonde keuzes stimuleert. Met leerlingen, bewoners en professionals als medeontwerpers.  

Zo bracht de JOGG-regisseur mensen bij elkaar

JOGG‑regisseur Sheila van Berkel, in dienst bij de gemeente Goes, vervulde als projectleider een verbindende rol. Vanaf de start bracht zij verschillende partijen samen, binnen én buiten het gemeentehuis. Samen met de gemeente en de school organiseerde ze een werknetbijeenkomst voor alle relevante partners uit de buurt. Via die partners werden ook leerlingen, bewoners en buurtkinderen betrokken, die zo een belangrijke stem kregen in het definitieve ontwerp.   

Door iedereen vanaf de start mee te nemen, goed te luisteren en ruimte te geven voor zorgen en ideeën, groeide het vertrouwen. Sheila:

Samen aan de slag: van leerlingen tot buurthuis

Het enthousiasme voor het project was groot. In totaal sloten tientallen partners aan, waarvan een deel nieuw was in het JOGG-werknet. Ook kritische geluiden kregen ruimte.  Er werd samengewerkt met onder andere:  

• School (VO): mede‑initiatiefnemer en eigenaar van de plek. Leerlingen dachten mee over het ontwerp, praktische zaken en organiseren activiteiten.  

• Gemeente: coördinatie door de JOGG-regisseur, financiering en realisatie van het plein, en het verbinden van partners.  

• Jongerenwerk: organiseerde activiteiten tijdens participatiemomenten, zoals een pannatoernooi, en bracht kennis in over de leefwereld van jongeren.  

• Kinderopvang en basisscholen, het buurthuis, en de kerkgemeenschap dachten mee over gebruik, vertaalden wensen en randvoorwaarden van verschillende bewonersgroepen en organiseerden activiteiten.   

• Buurtbewoners en –kinderen: brachten hun wensen en ideeën in voor het ontwerp en toekomstige activiteiten, die ze zelf ook willen organiseren.   

• Gezonde Buurten programma: procesbegeleiders vanuit IVN Natuureducatie en Jantje Beton ondersteunden de partijen tijdens alle stappen van dit Gezonde Buurten project.  

Van idee naar ontwerp: participatie in actie

Na de eerste verkenning met partners werd de buurt actief betrokken. Via wijkwandelingen, droomsessies en ontwerppresentaties – vaste onderdelen van de Gezonde Buurten aanpak – dachten leerlingen en bewoners mee over het plein. En in lijn met de Goese ambitie dat leerlingen lokaal en vanuit de praktijk kunnen leren en ervaring op kunnen doen, ging het verder dan alleen meedenken. In iedere fase van het project zijn leerlingen betrokken en hebben zij actief bijgedragen. 

De focus lag niet alleen op sport en spel, maar ook op groen en ontmoeting. In anderhalf jaar tijd veranderde het plein van steen naar groen, met ruimte voor spelen en zitten. Ook het verwaarloosde stuk ernaast wordt nog aangepakt, met natuurlijke speelelementen zoals wilgentunnels en zitplekken.  

De opening werd feestelijk gevierd tijdens de Jantje Beton Buitenspeeldag, in de Week voor de Gezonde Jeugd. Partners en leerlingen organiseerden activiteiten en verzorgden gezonde hapjes. Wethouder Sport, de schooldirecteur, de directeur van JOGG Marjon Bachra en JOGG-ambassadeur Juvat trapten de opening sportief af.

Niet eenmalig, maar blijvend: zo doen ze dat in Goes

Het beheer van het schoolplein is geregeld. Leerlingen van de afdeling Groen verzorgen zelf het groenonderhoud. In vakanties neemt de gemeente het over. Ook het beheer is geregeld en geborgd met afspraken op papier. Zo is duidelijk wie wat doet en blijft de plek duurzaam in gebruik. Sheila: “Uiteindelijk moet je wel met elkaar vastleggen wie wat doet en wie waar verantwoordelijk voor is. Het gebeurt niet vanzelf, je moet er aandacht aan blijven geven.”  

Naast de nieuwe inrichting en de afspraken rondom beheer, ligt er ook focus ook op het gebruik. Samen met de buurtbewoners en de partners wordt een jaarkalender gemaakt met activiteiten die op het plein gaan plaatsvinden. De poster tijdens de opening vormt daarin een eerste aanzet.

Dit gebeurt er als je het samen doet

De opening was als de kers op de taart en de impact van de samenwerking was meteen zichtbaar. Jongeren deden actief mee: ze kookten voor de opening en organiseerden activiteiten. Partners weten elkaar beter te vinden en zijn aangehaakt bij het JOGG-werknet. De samenwerking heeft vertrouwen opgebouwd en biedt ruimte om samen verder te werken aan een gezonde leefomgeving. 

En het werkt aanstekelijk. Een tweede VO‑school in Goes wil ook aan de slag met een gezonder schoolplein en de wethouder wil dit soort initiatieven verder stimuleren. Ook zijn er nieuwe gesprekken ontstaan, bijvoorbeeld over een rookvrije schoolomgeving. Zo groeit één project uit tot een beweging. 

Tips voor andere gemeenten

1. Begin met verbinden, niet met ontwerpen.   

Breng vanaf het eerste moment verschillende partners samen en luister. Door vroeg te investeren in relaties en vertrouwen, voorkom je weerstand later in het proces en creëer je eigenaarschap. En hecht ook binnen het projectteam waarde aan de onderlinge afspraken, het gezamenlijke doel en de communicatie. Dit maakt het collectief sterker bij (onvoorziene) uitdagingen.  

2. Betrek jongeren en de buurt écht  

Laat leerlingen en bewoners niet één keer meedenken, maar op meerdere momenten in het proces. Zo ontstaat een plek die aansluit bij de gebruikers. Zorg voor jongerenparticipatie en een kop en een staart aan een project. De jongeren moeten het resultaat ook zien. Zo ervaren ze dat hun inbreng tot iets concreets leidt, ertoe doet.   

3. Denk vanaf de start aan gebruik en beheer  

Werk met partners aan een activiteitenkalender en leg afspraken over beheer vast. Activatie en duidelijke verantwoordelijkheden zorgen dat nieuwe plek blijft leven.  

Aan de slag?

Wil je in jouw gemeente ook zorgen voor een beweeg- en speelvriendelijke en omgeving? Ga aan de slag met onderstaande programma's, tools en materialen die jouw werk gemakkelijker maken.