Buitenspelen

Buitenspelen ziet er voor ieder kind anders uit: van rennen en klimmen tot samen rondhangen of fietsen in de buurt.

Buitenspelen is al het spelen dat plaatsvindt in de buitenlucht en kan zijn:

• actief: met fysieke activiteit

• vrij: ongestructureerd en zelfgestuurd

• natuurlijk: in de natuur of met natuurlijke elementen, zoals water

• avontuurlijk: spannend, onvoorspelbaar en met risico

• sociaal: met interactie met anderen.

Spelen kan plaatsvinden op formele plekken (ingerichte speelplekken) en informele plekken, zoals stoepen, pleinen en grasvelden.

Lees meer over de definitie van buitenspelen in het onderzoek van het Mulier Instituut.

Buitenspelen is een belangrijke manier waarop kinderen bewegen en zich ontwikkelen. Het draagt bij aan motoriek, sociale vaardigheden en mentale gezondheid. Daarnaast is spelen een recht, vastgelegd in het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties.

Toch spelen kinderen steeds minder buiten. Daar zijn veel redenen voor, zoals:

• Ruimte om te spelen staat onder druk doordat ruimte schaars is.

• Speelplekken zijn soms te saai.

• Geluid en drukte leiden tot minder tolerantie.

• Er spelen geen of weinig andere kinderen buiten.

• Ouders maken zich zorgen over veiligheid.

• Binnen is verleidelijker: schermen, comfort, gemak.

• Gezinnen hebben volle agenda’s.

Een speelvriendelijke omgeving realiseer je samen. Dat vraagt om beleid én praktijk die elkaar versterken. Daarom werk je samen in een werknet, met onder andere:

• Gemeente: JOGG-beleidsmedewerker, Spelen, Ruimtelijke Ordening of Stadsontwikkeling, Openbare Ruimte, Onderhoud en Beheer, wijkregisseurs en gebiedsmanagers.

• Inwoners en kinderen: voor inzicht in wensen, ideeën en knelpunten

• Professionals: Buurtsportcoaches, welzijnswerkers, jongerenwerkers, en scholen en kinderopvang (via de Gezonde-School adviseur en coach Gezonde Kinderopvang).

• Lokale initiatieven: wijkraden, (speeltuin)verenigingen, vrijwilligers en bewonersinitiatieven

• Woningcorporaties: voor inrichting van de woonomgeving en speelruimte

• Andere gemeentelijke afdelingen zoals Bewegen en Sport, Volksgezondheid, Welzijn, Groen, Klimaatadaptatie en (verkeers)veiligheid voor koppelkansen rondom Spelen, zowel in beleid, financiering als uitvoering.

Met het BVO-model werk je samen met je partners aan het stimuleren en borgen van buitenspelen.

Met speelbeleid (buitenspeelbeleid of speelruimtebeleid) zet je buitenspelen structureel op de kaart. Het beschrijft de visie van de gemeente, de huidige situatie en de gewenste ontwikkeling. Ook maakt het beleid verantwoordelijkheden en budgetten inzichtelijk.

Neem hierin mee:

• Doelstellingen en ambities: formuleer deze SMART

• Doelgroepen: verschillende behoeften per leeftijdsgroep en voor kinderen met een beperking

• Speelplekken: typen, aantal, spreiding en bereikbaarheid

• Aanpak: inzet op hardware, software en orgware

• Participatie: betrek kinderen en inwoners bij het opstellen van beleid

• Koppelkansen: verbind met andere opgaven zoals klimaatadaptatie, gezondheid en verduurzaming

• Monitoring en evaluatie: borg inzicht in voortgang en effecten

Krijg inzicht in de stand van zaken binnen je gemeente met behulp van beschikbare data en instrumenten. De Toolbox Buitenspelen van het Mulier Instituut biedt praktische handvatten voor monitoring en evaluatie, inclusief databronnen zoals de Buitenspeelkaart, en de kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving. Ook de gemeente heeft zelf veel verschillende kaarten en data beschikbaar rondom spelen en leefstijl.

• Meer weten en direct aan de slag met praktische tools voor monitoring en evaluatie? Bekijk de M&E-pagina op de JOGG-Academy.

Lees meer over de Toolbox Buitenspelen van Mulder instituut. Met name Hoofdstuk 4, 5 en Bijlage 1 zijn hierbij relevant.

Onderstaande kennis en tools van verschillende organisaties helpen je verder bij het stimuleren van buitenspelen.