Gamification
Buitenspelen heeft een moderne upgrade gekregen. Op steeds meer plekken wordt gebruik gemaakt van gamification in de buurt. Hierbij worden game-elementen gebruikt om kinderen en jongeren met plezier in beweging te brengen en te houden. Beweeg-apps motiveren hen om actiever te zijn en met plezier buiten te spelen. Deze digitale elementen zijn aantrekkelijk, interactief en sluiten aan bij de belevingswereld van kinderen. Ontdenk hier wat je als JOGG-professional kan doen.
Wat is gamification?
Gamification is het verbeteren van een bepaalde activiteit (zoals sport en bewegen) door (digitale)spelelementen toe te passen om deze activiteit (nog) leuker te maken voor de gebruikers. Je gebruikt dan de motiverende kracht van games om het gedrag van mensen positief te beïnvloeden, in dit geval sporten en bewegen. Spelelementen die vaak worden toegepast zijn bijvoorbeeld: punten, uitdagingen, ranglijsten, competities, badges, levels en progressiebalken denk hierbij aan bijv. Pokemon GO. Voorbeelden in omgevingen waarin dit wordt toegepast zijn bijv. in (bewegings)onderwijs, in de buurt/wijk en/of op de sportclub.
Lees meer over de definitie van gamification van het Kenniscentrum Sport en Bewegen.
“Als je het slim aanpakt kun je met gamification een breder publiek aantrekken dan bij veel andere activiteiten mogelijk is.”
Waarom inzetten op Gamification?
Gamification kan bijdragen aan een actieve en gezonde levensstijl voor kinderen en jongeren. Interactieve en belonende elementen maken beweging aantrekkelijker. Door samen te werken met professionals in de gemeente, in de wijk, scholen en sportverenigingen zorg je ervoor dat beweegapps een vaste plek krijgen in de omgeving van kinderen. Zo wordt bewegen en buitenspelen leuk en toegankelijk, maar nét op een andere manier.
Met wie werk je samen?
De implementatie van gamification realiseer je samen. Dat vraagt om beleidskeuzes én de praktische inzet. Je hebt verschillende professionals nodig:
Gemeente: JOGG-beleidsmedewerker, Spelen, Sport & Bewegen, Gezondheid, Ruimtelijke Ordening of Stadsontwikkeling, Openbare Ruimte, Onderhoud en Beheer, wijkregisseurs en/of gebiedsmanagers. Voor sommige games zijn aanpassingen in de buitenruimte nodig; betrek hiervoor de collega’s van Ruimtelijke Ordening.
Inwoners en kinderen: voor inzicht in wensen, ideeën en knelpunten. Welke beweeggame past bij de doelgroep en vinden de kinderen en jongeren dit ook? Vooronderzoek voor de inzet van specifieke beweeggame voor specifieke doelgroep is nodig.
Professionals: Buurtsportcoaches, welzijnswerkers, jongerenwerkers, scholen, vrijwilligers sportclub of wijkteam.
App-bouwer: Vraag naar de doorontwikkeling van de app en toekomstplannen. Dit is essentieel voor langdurig succes. En vraag waar ze jullie kunnen ondersteunen bijv. kick-off, communicatie/promotie middelen, monitoring en evaluatie (vaak hebben apps een AVG proof dashboard met speelgegevens)
BVO als leidraad
Dit is alleen nodig indien er voor de app een fysieke aanpassing in de buitenruimte nodig is bijv. QR paaltjes of bordjes voor beweegoefeningen.
Benut momenten van (her)inrichting om gamification mee te nemen.
Betrek kinderen bij het kiezen van de speelvorm.
Houd rekening met verschillende leeftijden van de wijk. Niet iedere beweegapp is geschikt voor alle leeftijden.
Zorg voor toegankelijke en veilige beweegroutes zodat kinderen er (zelfstandig) op een actieve en veilige manier gebruik van kunnen maken.
Communicatie Marketing is key! Bedenk van tevoren goed na over welke communicatie kanalen er worden gebruikt ter promotie. Zorg voor naast een kick-off (met mooi weer) ook voor communicatie uitingen gedurende het hele jaar, meestal werken vakanties goed voor een boost in promotie van de beweegapp.
Begeleiding: Maak één persoon binnen je team verantwoordelijk voor de promotie en de uitvoering van de beweegapp. Werk bijv. met een gamificatie functionaris die passie heeft voor het thema.
Activiteiten: Denk ook aan het programma-aanbod voor de activering. Doe dit niet alleen, maar betrek bovengenoemde lokale partners om hierbij te ondersteunen.
Beheer en onderhoud: zorg dat de beweegroutes structureel veilig, schoon en aantrekkelijk blijven. Er zijn onderhoudskosten nodig (naast licentiekosten) en ook kosten voor vernieling (helaas).
Monitoring en Evaluatie: De app heeft vaak een dashboard (AVG proof) waar speelgegevens worden opgeslagen. Zie verder kopje 'Monitoring en Evaluatie'.
Financiering: verken of (delen van) het initiatief gefinancierd kunnen worden via bestaande budgetten zoals het lokaal sportakkoord, preventiebudgetten of innovatieregelingen. Denk ook aan onderhouds en renovatie kosten.
Beleid maken over Gamification
Verankering in beleid: neem beweegapps op in het lokaal gezondheids-, sport- of preventiebeleid. Denk aan de benaming binnen het beleid. Esports/digitalisering/technologie werkt aantrekkelijker dan bijv. gamificatie. Lees hier meer over de kansen en uitdagingen binnen beleid.
Samenhang: koppel beweegapps aan bredere leefstijlthema’s (zoals mentale gezondheid, armoedebeleid of ontspanning) en programma’s als Kind naar Gezonder Gewicht.
Samenwerking: verbind met collega’s van andere domeinen (jeugd, welzijn, openbare ruimte) en externe partners (scholen, sportclubs, wijkteams).
Participatie: betrek kinderen en inwoners bij het opstellen van beleid.
Monitoring & impact: faciliteer het meten van bereik en effecten, en zorg dat successen worden gedeeld.
Monitoring en evaluatie
Het monitoren en evalueren van activiteiten wordt steeds belangrijker. Vaak is het nog lastig om het resultaat uit te drukken. Veel digitale technologieën zoals apps verzamelen automatisch data van hun gebruikers zoals het aantal kliks, wat het makkelijker maakt om op basis daarvan te monitoren en evalueren. Daarnaast kan je ook makkelijk waardevolle kwalitatieve data verzamelen. Zo kan je bijvoorbeeld vragen verwerken in bepaalde beweegapps als je feedback op een speelplek in de buitenruimte wil.
Inspiratie nodig voor het beweeggedrag meten in de buitenruimte?
Beschikbare kennis en tools
Het Kenniscentrum Sport en Bewegen heeft diverse tool om buurtsportcoaches te ondersteunen in de implementatie van bewegingstechnologie bij kinderen en jongeren.
Dit stappenplan neemt je stap voor stap mee in het effectief en doordacht inzetten van deze digitale tools.
In deze inspiratiesheet lees je wat er wordt verstaan onder digitale bewegingstechnologie, welke typen technologieën er zijn en worden vijf praktische voorbeelden op een rij, inclusief voorbeeld uit JOGG regio Noord-Veluwe, uitgelicht
Hier vind je 10 tips voor het inzetten van beweeggames voor Gen Z.
Lees hieronder meer informatie over verschillende digitale tools die JOGG-gemeenten hebben ingezet om kinderen en jongeren in beweging te krijgen en te houden én tips waar je als JOGG-team op moet letten om het succesvol en structureel te implementeren.
In steeds meer wijken zien gemeenten ouders op hun telefoon en kinderen op het klimrek. Play Biba draait dat beeld om. De app maakt van schermtijd samen speeltijd. Zonder nieuwe toestellen of dure ingrepen, maar met slimme games op de bestaande speelplekken voor het jonge kind. Lees hier meer.
House of Esports laat zien hoe esports en gaming maatschappelijke impact kunnen hebben. Een krachtige tool om jongeren te stimuleren tot een gezonde leefstijl. De programma's van House of Esports richten zich primair op kinderen en jongeren, met een bijzondere focus op de leeftijdsgroep van 10 tot 18 jaar. Lees hier meer en lees hoe JOGG-gemeente Rotterdam House of Esports implementeert in de wijk.
TikTok, een dansvloer en muziek. Dit zijn aspecten om de nog onderbelichte doelgroep meiden van 12 t/m18 jaar buiten in beweging te krijgen. Lees er hier meer over
Tikkertje op het schoolplein, een speurtocht in de wijk, voetballen op straat. Buitenspelen van vroeger kreeg een upgrade. Welkom bij gamification in de buurt. De kracht van game-elementen wordt ingezet om kinderen en jongeren met plezier in beweging te brengen. Steeds meer beweegapps helpen daarbij, laagdrempelig, motiverend en meetbaar. Welkom in de wereld van JOGG-caching. Regio Noord-Veluwe heeft samen de handen uit de mouwen gestoken en op regionaal niveau inwoners in beweging gekregen. Nieuwsgierig geworden? Lees er meer over.
Kinderen van 9 t/m 13 jaar weer op het verlaten plein laten buitenspelen? Verstoppertje een nieuwe boost geven? Lees hier of de Pleintje app voor jouw gemeente uitkomst biedt.
De Seppo app is een app waarmee je via GPS een eigen route creëert voor de inwoners (4 t/m 100 jaar). Je kunt daarbij allerlei vragen en opdrachten koppelen aan specifieke omgevingen. Je creëert zo een speurtocht voor in de wijk. Voeg een eigen verhaallijn toe, of laat de app je daarbij helpen, en bezorg de deelnemers een spannend en sportief avontuur.
In de beweegapp Missie Master kunnen Buurtsportcoaches middels de app missies aanmaken voor kinderen en jongeren (primaire doelgroep 8 t/m 14 jaar) om structurele beweging te stimuleren. Dit kan in diverse omgevingen gebruikt worden. Denk aan quizzen met beweegopdrachten, wandelroutes door de wijk met GPS-locaties of deelname aan een activiteit op een sportclub.
Aan de slag
Ga aan de slag met de onderstaande programma's, tools en materialen die jouw werk gemakkelijker maken.
Praktijk voorbeelden
Laat je inspireren door voorbeelden uit de praktijk
-
Hoe één game kinderen in twaalf dorpen in regio Friesland in beweging kreeg
Hoe houd je kinderen in beweging? In Opsterland vonden Buurtsportcoach Geerte Kwant en haar collega’s van Sport Fryslân het antwoord in een interactieve app: Seppo. “Aan het begin van de coronatijd kwamen wij in aanraking met Seppo. In Heerenveen hadden ze een leuke game waarbij deelnemers naar buiten moesten.” Die inspiratie leidde tot een creatief, lokaal spel dat veel kinderen én ouders op de been bracht.
PraktijkvoorbeeldBewegenBuurtDraagvlak en eigenaarschapMediaWerken met een werknet -
Regio Noord-Veluwe zet samen stappen om inwoners in beweging te brengen met JOGG-caching
In de regio Noord-Veluwe hangen inmiddels zo’n honderd JOGG-caching-bordjes verspreid door de gemeenten. Via QR-codes worden inwoners, vooral gezinnen, uitgedaagd om samen in beweging te komen. “Je kunt er letterlijk alle kanten mee op,” zegt JOGG-regiocoördinator Kasper Doesborgh. Inmiddels haakt zelfs het lokale bedrijfsleven aan: “Een bedrijventerrein vroeg of ze een eigen route konden uitzetten.” JOGG-caching kan voor alle inwoners en doelgroepen worden ingezet.
PraktijkvoorbeeldBewegenBuurtDraagvlak en eigenaarschapMediaWerken met een werknet -
JOGG-gemeente Epe zet Pleintje in om kinderen op een leuke en laagdrempelige manier buiten te laten spelen.
Buitenspelen krijgt een nieuwe digitale boost in JOGG-gemeente Epe. Tijdens en na corona wilde de gemeente dat kinderen weer vaker buiten zouden spelen en meer in beweging kwamen. Met de inzet van de app ‘Pleintje’ vinden kinderen makkelijk een plek om te spelen in hun eigen buurt. Buurtsportcoach en JOGG-regisseur Jeroen zette het initiatief in gang. “Je moet kinderen niet naar één grote speeltuin sturen. Deze zijn wellicht ver van hun huis, maar juist naar speelplekken toesturen die zichtbaar zijn in hun eigen wijk. Meerdere kleinere pleintjes zijn juist van belang voor een succesvolle implementatie. En dat kunnen natuurlijk ook schoolpleinen zijn.”
PraktijkvoorbeeldBewegenBuurtDraagvlak en eigenaarschapMediaPrimair onderwijs -
Gaming als beweegvriendelijke oplossing – Gemeente Rotterdam pioniert met esports
In Rotterdam wordt de JOGG-aanpak en de bijbehorende ondersteuning ingezet om gezondheid een plek te geven binnen meerdere beleidsdomeinen. Zo werkt de beleidsafdeling Sport van de gemeente aan vernieuwende oplossingen, zoals Esports. Niet als doel op zich, maar als middel om de omgeving te veranderen en jongeren in beweging te krijgen. Een krachtig voorbeeld van hoe je als gemeente invloed kunt uitoefenen op de leefomgeving — in een grote stad als Rotterdam, maar net zo goed in een middelgrote of kleine gemeente. Lees hoe Rotterdam pioniert met Esports en wat jij daarvan kunt leren.
PraktijkvoorbeeldBewegenBuurtDraagvlak en eigenaarschapMedia - Bekijk alle praktijkvoorbeelden
Wil je graag persoonlijk advies?
Neem contact op